Çerçeve Yasa Meclis’e Sunuldu. Kimler Destekledi ve Kimler Karşı Çıktı?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye’nin uzun süredir tartıştığı “Terörsüz Türkiye” sürecinde yeni bir aşamaya geçildi. Resmî adı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi olan ve kamuoyunda Çerçeve Yasa olarak bilinen düzenleme, 5 Ağustos 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu.

Toplam 12 maddeden oluşan teklif, yaklaşık 360 milletvekilinin imzasını taşıyor. Çerçeve Yasa, PKK/KCK’nın silahlı faaliyetlerine son verdiğinin ve bütün silahlarını teslim ettiğinin güvenlik kurumları tarafından belirlenmesi, ardından Milli Güvenlik Kurulunun bu durumu teyit etmesi halinde uygulanacak. Teklif halen TBMM Adalet Komisyonunda bulunuyor. Komisyonun düzenlemeyi 7 Ağustos 2026 Cuma günü saat 15.30’da görüşmesi bekleniyor.

Çerçeve Yasa nedir

Çerçeve Yasa, PKK/KCK’nın fiilî ve örgütsel varlığına son vermesiyle bağlantılı olarak belirli suçlar hakkındaki soruşturma, kovuşturma ve cezaların infazının geçici sürelerle ertelenmesini öngörüyor.

Düzenlemenin uygulanabilmesi için yalnızca örgütün silah bırakma açıklaması yeterli olmayacak. Öncelikle güvenlik ve istihbarat kurumlarının örgütün bütün silah, mühimmat ve diğer materyallerini teslim ettiğini tespit etmesi gerekecek. Daha sonra Milli Güvenlik Kurulu bu tespiti karara bağlayacak ve karar Resmî Gazete’de yayımlanacak.

Teklif; örgüt kurma ve yönetme, örgüt üyeliği, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, terör örgütü propagandası yapma, örgüt faaliyeti kapsamında bazı suçları işleme ve terörizmin finansmanı suçlarını kapsıyor. Ancak düzenleme bütün suçlar ve bütün hükümlüler bakımından otomatik bir tahliye veya cezasızlık getirmiyor.

Teklifin gerekçesinde düzenlemenin mahkûmiyetleri ortadan kaldıran, suçların hukuki niteliğini değiştiren veya cezai sorumluluğu tamamen sona erdiren genel bir af olmadığı savunuluyor. Buna karşılık İYİ Parti ve Zafer Partisi başta olmak üzere düzenlemeye karşı çıkan partiler, teklifin fiilen örgüt mensuplarına yönelik özel bir af niteliği taşıdığını öne sürüyor.

Çerçeve Yasa maddeleri neler

Teklifin birinci maddesi, kanunun amacını ve kapsamını belirliyor. Düzenlemenin ancak PKK/KCK ve bağlantılı yapıların fiilî varlığını sona erdirdiğinin resmen teyit edilmesinden sonra uygulanacağı hükme bağlanıyor.

İkinci maddede kanun kapsamında kullanılacak “örgüt” ve “kurul” gibi kavramların tanımları yapılıyor.

Üçüncü maddeye göre, düzenleme kapsamına giren soruşturma ve kovuşturmalar belirli sürelerle ertelenebilecek. Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası olan suçlarda erteleme süresi beş yıl, 15 yıldan fazla hapis ya da müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 10 yıl olacak. Bu süre içerisinde zamanaşımı işlemeyecek ve mevcut deliller korunacak.

Ancak örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları düzenlemenin dışında tutulacak. Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar da erteleme kapsamına alınmayacak. Bu kriterin Abdullah Öcalan bakımından kapsam dışı bir sonuç doğurması öngörülüyor.

Dördüncü madde, tutuklama ve adli kontrol kararlarının yeniden değerlendirilmesine imkân tanıyor. İstinaf veya temyiz aşamasında bulunan bazı dosyaların da düzenleme doğrultusunda yeniden ele alınabilmesi öngörülüyor.

Beşinci maddeye göre erteleme kararları özel bir sisteme kaydedilecek. Erteleme süresi içinde yeniden terör suçu işleyen kişiler hakkında verilen karar kaldırılacak ve yargılama kaldığı yerden devam edecek. Erteleme döneminde yeni bir terör suçu işlenmemesi halinde ise kovuşturmaya yer olmadığı veya davanın düşmesi yönünde karar verilebilecek.

Altıncı madde, kesinleşmiş cezaların infazını düzenliyor. Kapsama giren hükümlülerin cezalarının infazı suçun niteliğine göre beş veya 10 yıl süreyle ertelenebilecek. Bu süre içerisinde yeni bir terör suçu işlenmemesi halinde ceza infaz edilmiş sayılabilecek. Yeni bir suç işlenmesi durumunda ise cezanın infazına devam edilecek.

Yedinci maddede Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir koordinasyon kurulu oluşturulması öngörülüyor. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak. Sürecin TBMM tarafından takip edilebilmesi için ayrıca bir izleme komisyonu kurulacak.

Sekizinci madde, örgüt tarafından teslim edilen silah, mühimmat ve diğer materyallerin kayıt altına alınmasını düzenliyor. Uygulamanın ayrıntıları İçişleri ve Millî Savunma bakanlıklarının hazırlayacağı usullerle belirlenecek.

Dokuzuncu maddeye göre düzenlemeden yararlanmak isteyen kişilerin, MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yazılı başvuru yapması gerekecek.

Onuncu madde, kamu kurumlarının kanunun uygulanmasına ilişkin işlemleri öncelikli ve süratli şekilde tamamlamasını öngörüyor. Kanun kapsamında görev yapan kamu görevlilerinin bu görevlerinden dolayı hukuki, idari veya cezai sorumluluklarının doğmaması hükme bağlanıyor.

On birinci madde kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesini, on ikinci madde ise hükümlerinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesini düzenliyor.

Çerçeve Yasa’yı hangi partiler destekliyor

Teklifin resmî imza listesinde AK Parti, MHP, DEM Parti, CHP ve HÜDA PAR milletvekilleri bulunuyor. Bazı Yeni Yol Grubu milletvekilleri ile bağımsız milletvekilleri de teklife imza verdi. Böylece teklif, farklı siyasi partilerden yaklaşık 360 milletvekilinin desteğiyle Meclis’e sunuldu.

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, düzenlemenin iki yıllık çalışmanın sonucu olduğunu belirterek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’ye ve teklife katkı sunan siyasi partilere teşekkür etti. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik ise Çerçeve Yasa’yı sürecin en önemli aşaması olarak nitelendirdi ve düzenlemenin güven ile güvenceyi birlikte sağlayacağını söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da teklifin Türkiye’de terörün kalıcı biçimde sona erdirilmesine, toplumsal birlik ve kardeşliğin güçlendirilmesine hizmet edeceğini ifade etti.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, teklifin ilk imzacısı oldu. MHP yönetimi düzenlemeyi milletin huzuru, birliği ve geleceği adına atılan tarihî bir adım olarak değerlendirdi. Celal Adan, Feti Yıldız, Filiz Kılıç ve Erkan Akçay gibi MHP yöneticileri de imza sürecine katıldı.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Çerçeve Yasa’nın tarihî bir eşiğin hukuk yoluyla aşılmasının ilk adımı olduğunu söyledi. Bakırhan, düzenlemenin silahın yerine siyaseti, çatışmanın yerine hukuku koyacağını savundu. DEM Parti, teklifin desteklenmesiyle birlikte kapsamının ilerleyen süreçte genişletilmesi ve demokratik reformların devam etmesi gerektiğini belirtiyor.

CHP de teklife grup yönetimi düzeyinde imza verdi. CHP Sözcüsü Müslim Sarı, Grup Başkanı ile grup başkanvekilleri ve Adalet Komisyonu sözcüsünün teklifi imzaladığını açıkladı. CHP yönetimi, terörün sona ermesini desteklediğini ancak Türkiye’nin üniter devlet yapısının korunmasını kırmızı çizgi olarak gördüğünü vurguladı.

Çerçeve Yasa’ya hangi partiler karşı çıkıyor

İYİ Parti, teklife en sert tepki gösteren partilerin başında geliyor. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, düzenlemeyi “ihanet belgesi” olarak nitelendirdi. Dervişoğlu, teklifin Türkiye’yi yeni bir rejim tartışmasına sürükleyeceğini savunarak “Lozan’a değil Sevr’e imza atıyorsunuz” sözleriyle iktidara tepki gösterdi. İYİ Parti, teklifin Anayasa ve TBMM İçtüzüğü’ne aykırı olduğu gerekçesiyle Meclis Başkanlığına iade edilmesini istiyor.

Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ ise düzenlemenin “özel bir PKK affı” olduğunu ileri sürdü. Özdağ, teklifin Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet’i dönüştürmeye yönelik bir başlangıç olduğunu savunarak şehitlerin ve gazilerin haklarının pazarlık konusu yapılamayacağını söyledi.

Anahtar Parti Genel Başkanı Yavuz Ağıralioğlu da teklifin hazırlanma sürecinin şeffaf olmadığını belirtti. Ağıralioğlu, düzenlemenin ayrıntılarını Öcalan ve Kandil’in bildiğini ancak milletin ve milletvekillerinin bilmediğini savundu. Anahtar Parti, Çerçeve Yasa’nın terör örgütünün taleplerini karşılayacağını ileri sürerek sürecin durdurulmasını istiyor.

Koşullu ve eleştirel yaklaşan partiler

Özgür Özel liderliğindeki YENİ Parti, teklife imza vermedi. Özel, metnin beklentilerinin altında kaldığını ancak “hiç yoktan iyi” olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Teklif metninin siyasi partilerden saklandığını ve içeriği açıklanmadan milletvekillerinden imza toplandığını savunan Özel, usul ve üslubu eleştirdi. YENİ Parti, sürece genel olarak destek verirken demokratikleşme adımlarının hızlandırılmasını talep ediyor.

Yeniden Refah Partisi doğrudan destek açıklaması yapmadı. Parti yönetimi, böyle bir düzenlemenin referanduma götürülmesi ve son kararın millet tarafından verilmesi gerektiğini savunuyor. Öcalan’a umut hakkı verilmemesi ve şehit ailelerini rahatsız edecek adımlardan kaçınılması da partinin temel şartları arasında bulunuyor.

Saadet Partisi’nden ise 6 Ağustos 2026 itibarıyla teklife yönelik kesin ve kurumsal bir “evet” ya da “hayır” açıklaması gelmedi. Bununla birlikte Yeni Yol Grubu içindeki bazı milletvekillerinin teklife bireysel olarak imza verdiği görülüyor.

Çerçeve Yasa’nın Adalet Komisyonundaki görüşmeler sırasında değişikliğe uğraması mümkün. Komisyon aşamasının ardından teklif TBMM Genel Kuruluna gelecek. Parti tutumları, verilecek değişiklik önergeleri ve düzenlemenin nihai kapsamı Genel Kurul görüşmeleri sırasında daha da netleşecek.