Yasal Faiz Nedir? Yasal Faiz Oranı, Hesaplama ve Tahsil Süreci (2026 Rehberi)
Yasal faiz, borç ilişkilerinde taraflar arasında faiz oranı sözleşme ile belirlenmemişse, Türk hukukunda uygulanacak kanuni faiz oranını ifade eder. Türkiye’de yasal faiz uygulaması, başta 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun olmak üzere, Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili tebliğ ve Cumhurbaşkanı kararları çerçevesinde düzenlenmektedir.
Bu rehberde; yasal faizin ne olduğu, hangi durumlarda uygulandığı, nasıl hesaplandığı ve yasal faizin nasıl tahsil edileceği tüm yönleriyle ele alınmaktadır.
Yasal Faiz Nedir?
Yasal faiz; borç sözleşmesinde faiz oranı açıkça belirlenmemişse, alacağın gecikmesi veya borcun vadesinde ödenmemesi halinde, kanun gereği uygulanacak faiz oranıdır.
Yani taraflar “% kaç faiz uygulanacak” diye yazmamışsa, mahkeme veya icra dairesi, kanunda belirlenen yasal faiz oranını esas alır.
Türkiye’de yasal faiz;
Yasal Faiz ile Temerrüt Faizi Arasındaki Fark
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılmaktadır:
Yasal (kanuni) faiz:
Borç sözleşmesinde faiz oranı yoksa ve borç normal şekilde işliyorsa uygulanır.
Temerrüt faizi:
Borçlu, borcunu vadesinde ödemezse, yani temerrüde düşerse, bu aşamadan sonra uygulanır.
Özetle:
Türkiye’de Yasal Faiz Oranı Nasıl Belirlenir?
Yasal faiz oranı, Cumhurbaşkanı yetkisi kapsamında belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanan kararlarla yürürlüğe girer.
3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca, sözleşmede faiz oranı yoksa, kanuni faiz oranı uygulanır.
Ayrıca ticari işlerde ve bazı özel durumlarda TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası) tarafından ilan edilen oranlar esas alınır.
Yasal Faiz Türleri Nelerdir?
Türkiye’de uygulamada başlıca şu faiz türleri vardır:
Adi Kanuni Faiz (3095/1)
Sözleşmede faiz oranı yoksa uygulanan standart yasal faizdir.
Temerrüt Faizi
Borçlunun temerrüde düşmesi halinde uygulanır.
Ticari Temerrüt Faizi (3095/2)
Ticari işlerde, taraflardan en az birinin tacir olması halinde uygulanır. Oranı genellikle daha yüksektir.
TTK 1530 Geç Ödeme Faizi
Mal ve hizmet tedarikinde, kamu ve özel sektör arasındaki ticari işlemlerde geç ödemeler için uygulanır.
Avans Faizi ve Reeskont Faizi
TCMB tarafından belirlenen, özellikle ticari ve finansal işlemlerde kullanılan faiz türleridir.
Yasal Faiz Nasıl Hesaplanır?
Yasal faiz hesaplaması, genellikle basit faiz esasına göre yapılır.
Temel formül:
Anapara x (Yıllık Faiz Oranı / 100) x (Gün Sayısı / 365)
Örnek:
Anapara: 100.000 TL
Yasal faiz oranı: %24
Gün sayısı: 180 gün
Hesaplama:
100.000 x 0,24 x (180 / 365) = 11.835 TL (yaklaşık)
Toplam alacak:
100.000 + 11.835 = 111.835 TL
Eğer faiz oranı dönem içinde değişmişse, her dönem için ayrı ayrı hesaplama yapılır. Mahkemeler ve icra daireleri bu yöntemi esas alır.
Yasal Faiz Ne Zaman Başlar?
Yasal faizin başlangıcı; borcun türüne göre değişir:
Vadesi belli borçlarda → Vade tarihinden itibaren
İhtar gereken borçlarda → Borçluya ihtar çekildiği tarihten itibaren
Haksız fiil ve tazminatlarda → Çoğu durumda olay tarihi veya dava tarihi
İcra takibinde → Takip talep tarihinden itibaren
Bu nedenle her dosyada faiz başlangıç tarihi, hukuken son derece kritiktir.
Yasal Faiz Nasıl Tahsil Edilir?
Yasal faizin tahsili için temel yollar şunlardır:
İcra Takibi Yoluyla Tahsil
Alacaklı, icra dairesinde ilamsız veya ilamlı icra takibi başlatarak, anapara ile birlikte yasal faizi talep edebilir.
Dava Yoluyla Tahsil
Alacak davası açılarak, mahkemeden anapara + yasal faiz talep edilir. Mahkeme kararında faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça belirtilir.
Arabuluculuk Sonrası Tahsil
Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki dosyalarda, anlaşma sağlanırsa faiz de protokole eklenerek tahsil edilir.
Yasal Faizde Zamanaşımı Var mı?
Evet. Faiz alacakları da zamanaşımına tabidir.
Genel kural olarak:
Faiz alacakları, ana alacaktan bağımsız olarak 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
Ancak ana alacağın zamanaşımı süresi ve dosyanın türü, faiz alacağı bakımından da önem taşır.
Yasal Faiz ile Sözleşme Faizi Arasındaki Fark
Sözleşme faizi:
Tarafların kendi aralarında yazılı olarak belirlediği faiz oranıdır.
Yasal faiz:
Sözleşmede oran yoksa, devlet tarafından belirlenen orandır.
Eğer sözleşmede yazan faiz oranı, yasal üst sınırları aşıyorsa, mahkeme indirim veya geçersizlik uygulayabilir.
Yasal Faiz Hesaplaması Neden Önemlidir?
Yanlış faiz türü veya yanlış tarih ile yapılan hesaplama:
gibi ciddi hukuki sonuçlara yol açabilir.
Bu nedenle yasal faiz hesaplamaları, özellikle icra ve dava dosyalarında teknik ve hukuki dikkat gerektiren bir konudur.
Yasal faiz; borç ilişkilerinde adaletin sağlanması, alacaklının mağdur edilmemesi ve borçlunun gecikmeden kaynaklanan sorumluluğunun dengelenmesi amacıyla hukuk sisteminde yer alan temel bir mekanizmadır.
Hangi faiz türünün uygulanacağı, hangi tarihten itibaren faiz işletileceği ve hangi oranın esas alınacağı; dosyanın niteliğine göre değişir. Bu nedenle yasal faiz konusu, hem alacaklılar hem de borçlular açısından büyük önem taşır.
SSS – Yasal Faiz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yasal faiz oranı 2026 yılında kaçtır?
Yasal faiz oranı, sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse uygulanır ve Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. 2026 yılında da geçerli oran, Resmî Gazete’de yayımlanan son karara göre uygulanmaktadır.
Yasal faiz ile temerrüt faizi aynı mıdır?
Hayır. Yasal faiz, sözleşmede faiz oranı yoksa uygulanır. Temerrüt faizi ise borçlu borcunu vadesinde ödemezse, temerrüde düştüğü tarihten itibaren uygulanır.
İcra takibinde hangi faiz türü istenir?
İcra takibinde, borcun niteliğine göre yasal faiz, temerrüt faizi veya ticari temerrüt faizi talep edilebilir. Yanlış faiz türü seçilirse borçlu itiraz edebilir.
Ticari işlerde yasal faiz mi uygulanır?
Tacirler arasındaki veya ticari nitelikteki işlemlerde genellikle ticari temerrüt faizi uygulanır. Bu oran, adi yasal faize göre daha yüksektir.
Yasal faiz hangi tarihten itibaren başlar?
Faiz; borcun vade tarihinden, ihtar tarihinden, dava tarihinden veya icra takip tarihinden itibaren başlayabilir. Bu tarih, alacağın türüne göre değişir.
Faiz hesaplamasında 365 mi 360 mı kullanılır?
Uygulamada esas kural 365 gündür. Ancak bazı ticari ve bankacılık işlemlerinde 360 gün esası da kullanılabilir. Dosyanın niteliğine göre değerlendirme yapılır.
Yasal faiz icra yoluyla tahsil edilebilir mi?
Evet. Alacaklı, icra takibi başlatarak anapara ile birlikte yasal faizi de talep edebilir ve tahsil edebilir.
Faiz alacağı için zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Faiz alacakları genel olarak 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Ana alacağın zamanaşımı süresi farklı olabilir.
Sözleşmede yazan faiz oranı her zaman geçerli midir?
Hayır. Sözleşmedeki faiz oranı, yasal üst sınırları aşıyorsa mahkeme tarafından indirim yapılabilir veya geçersiz sayılabilir.
Mahkeme kararı olmadan yasal faiz talep edilebilir mi?
Evet. İcra takibi yoluyla mahkeme kararı olmadan da yasal faiz talep edilebilir. Ancak borçlu itiraz ederse dava açılması gerekebilir.
Yasal faiz hesaplaması otomatik mi yapılır?
Hayır. Mahkemeler ve icra daireleri, talep edilen faiz türü ve tarih aralığına göre hesaplama yapar. Yanlış hesaplama yapılması hak kaybına yol açabilir.
TTK 1530 geç ödeme faizi nedir?
Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesi kapsamında, mal ve hizmet tedarikinde geç yapılan ödemelerde uygulanan özel bir ticari faiz türüdür.
