İran’da derinleşen ekonomik kriz, para birimi İran Riyali’nin uluslararası piyasalardaki değerini tarihsel olarak en düşük seviyelere çekti. Euro karşısında son derece küçük bir değere gerileyen İran Riyali, Avrupa’daki döviz tablolarında “sıfıra yakın” olarak ifade edilmeye başladı. Bu sert değer kaybı, ülkede 2025 yılı sonlarında başlayıp 2026’ya yayılan kitlesel protestoların en önemli nedenlerinden biri olarak öne çıktı.
Ekonomik çöküş, yüksek enflasyon, işsizlik ve alım gücündeki dramatik düşüşle birlikte geniş halk kesimlerini doğrudan etkiledi. Temel gıda ve enerji fiyatlarındaki artış, İran halkının günlük yaşamını zorlaştırdı. İran Riyali’nin Euro ve diğer yabancı para birimleri karşısında hızla erimesi, özellikle ithalata bağımlı sektörlerde ciddi sorunlara yol açtı.
Bu ekonomik tablo, İran genelinde yayılan 2025-2026 İran Protestoları ile birlikte daha görünür hale geldi. Wikipedia’da yer alan bilgilere göre protestolar, başlangıçta ekonomik taleplerle ortaya çıktı. Ancak süreç içinde gösteriler, yönetim karşıtı sloganların ve siyasi taleplerin öne çıktığı geniş çaplı bir toplumsal harekete dönüştü.
Başkent Tahran başta olmak üzere birçok büyük kentte düzenlenen gösterilerde, halk İran Riyali’nin değersizleşmesini, yoksulluğun artmasını ve yaşam standartlarının hızla düşmesini protesto etti. Güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri ise gerilimi daha da artırdı. Protestolar sırasında çok sayıda kişi gözaltına alındı, bazı bölgelerde ise internet erişimi kısıtlandı.
Uzmanlara göre İran Riyali’nin Euro karşısında “0’a yakın” seviyelerde gösterilmesi, para biriminin uluslararası alandaki etkisinin neredeyse yok denecek kadar azaldığını ortaya koyuyor. Bu durum, yalnızca ekonomik bir sorun olarak değil, aynı zamanda İran’daki sosyal ve siyasi istikrarsızlığın da temel göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Yaşanan gelişmeler, İran ekonomisinin içinde bulunduğu çıkmazın kısa vadede aşılmasının zor olduğunu gösterirken, protestoların seyrinin ülkenin geleceği açısından belirleyici olacağı yorumları yapılıyor.
İran’daki Ekonomik Çöküş ve Hayat Pahalılığı Halkı Sokağa Döktü
İran’da 2025 yılının son aylarında başlayarak 2026 yılına yayılan protestoların temel nedeninin derinleşen ekonomik kriz olduğu ortaya çıktı. Wikipedia’da yer alan bilgilere göre, ülkede hızla artan enflasyon, İran Riyali’nin değer kaybı ve temel ihtiyaç maddelerine erişimin zorlaşması, toplumsal tepkinin büyümesine yol açtı.
Özellikle gıda, yakıt ve kira fiyatlarındaki sert artışlar, sabit gelirli kesimleri ve genç nüfusu doğrudan etkiledi. İran Riyali’nin yabancı para birimleri karşısında ciddi şekilde değer kaybetmesi, halkın alım gücünü neredeyse ortadan kaldırdı. Bu ekonomik baskılar, kısa sürede ülke genelinde kitlesel gösterilere dönüştü.
Protestolar, başkent Tahran’ın yanı sıra Tebriz, Meşhed ve İsfahan gibi büyük şehirlerde de etkili oldu. Göstericiler, ekonomik şartların düzeltilmesini, maaşların artırılmasını ve hayat pahalılığına karşı somut adımlar atılmasını talep etti. Süreç ilerledikçe protestolar, yalnızca ekonomik taleplerle sınırlı kalmadı ve yönetime yönelik eleştiriler de yükseldi.
Kaynaklarda yer alan bilgilere göre, protestoların yayılmasında işsizlik oranlarının artması ve gençler arasındaki gelecek kaygısının derinleşmesi de önemli rol oynadı. Üniversite mezunu gençler, iş bulamamaktan ve düşük ücretlerle çalışmaktan şikâyet ederken, küçük esnaf ise döviz kurundaki dalgalanmalar nedeniyle ticaret yapamaz hale geldi.
Güvenlik güçlerinin bazı bölgelerde sert müdahalelerde bulunması, toplumsal tansiyonu daha da yükseltti. İnternet kısıtlamaları ve gözaltılar, protestoların uluslararası kamuoyunda daha fazla dikkat çekmesine neden oldu. Uzmanlar, ekonomik sorunlar çözülmeden protestoların tamamen sona ermesinin zor olduğunu vurguluyor.
Yaşanan gelişmeler, İran’da toplumsal huzursuzluğun temelinde ekonomik nedenlerin yer aldığını açık şekilde ortaya koyarken, 2025-2026 İran Protestoları’nın seyrinin ülkenin siyasi ve ekonomik geleceği açısından kritik önem taşıdığı belirtiliyor.
İran’daki Protestolarda Neler Yaşandı? Gösteriler Ülke Geneline Yayıldı, Müdahaleler Sertleşti
İran’da 2025 yılı sonunda başlayıp 2026 boyunca devam eden protestolar, ülke tarihinin en geniş katılımlı toplumsal hareketlerinden biri haline geldi. Ekonomik krizle başlayan gösteriler, kısa sürede ülke genelinde yayılarak güvenlik güçleriyle protestocular arasında ciddi gerilimlere sahne oldu.
Wikipedia’da yer alan bilgilere göre protestolar ilk olarak büyük şehirlerde ortaya çıktı. Başkent Tahran, Tebriz, Meşhed ve İsfahan gibi kentlerde binlerce kişi sokaklara çıktı. Göstericiler, hayat pahalılığına, işsizliğe ve İran Riyali’nin hızla değer kaybetmesine tepki gösterdi. Protestolar ilerledikçe sloganların tonu sertleşti ve yönetim karşıtı mesajlar öne çıktı.
Gösterilerin büyümesiyle birlikte güvenlik güçleri birçok bölgede sert müdahalelerde bulundu. Polis ve güvenlik birimleri, kalabalıkları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullandı. Çatışmalar sırasında çok sayıda kişi yaralandı. İnsan hakları örgütleri, protestolar süresince binlerce kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Protestolar sırasında bazı şehirlerde kamu binaları ve bankalar zarar gördü. Yetkililer, bu eylemleri “kamu düzenini bozma girişimi” olarak nitelendirirken, protestocular ekonomik çaresizliğin kendilerini sokağa çıkmaya zorladığını savundu. Olayların büyümesi üzerine bazı bölgelerde sokağa çıkma kısıtlamaları uygulandı.
Süreç boyunca internet erişimine yönelik sınırlamalar da dikkat çekti. Sosyal medya platformlarına erişim yavaşlatıldı veya geçici olarak durduruldu. Bu adım, protestoların örgütlenmesini engelleme amacı taşısa da uluslararası kamuoyunda yoğun eleştirilere neden oldu.
Yaşanan gelişmeler, İran genelinde toplumsal tansiyonu yükseltirken, 2025-2026 İran Protestoları ülkenin siyasi ve sosyal dengelerini derinden etkiledi. Uzmanlar, protestolar sırasında yaşananların İran’da uzun süredir biriken toplumsal sorunların dışa vurumu olduğunu belirtiyor.
Protestoların bilançosu her geçen gün ağırlaşırken, sürecin nasıl sonuçlanacağına dair belirsizlik sürüyor. Gözler, hem yönetimin atacağı adımlara hem de halkın tepkisinin nasıl şekilleneceğine çevrildi.
