Türkiye’de kira hukuku, Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümleri çerçevesinde düzenlenmiştir ve kiracıyı koruyan “zayıfı koruma ilkesi” hakimdir. Ancak kanun koyucu, mülkiyet hakkını gözeterek belirli şartların oluşması durumunda ev sahibine tahliye hakkı tanımıştır. Peki, ev sahibi kiracıyı hangi durumlarda evden çıkarabilir?
Bu rehberde; tahliye taahhütnamesinden iki haklı ihtara, ihtiyaç nedeniyle tahliyeden 10 yıllık uzama süresine kadar tüm yasal yolları ve Yargıtay’ın emsal kararlarını inceleyeceğiz.
1. Tahliye Taahhütnamesi ile Tahliye (TBK m. 352/1)
Ev sahiplerinin elindeki en güçlü kozlardan biri geçerli bir tahliye taahhütnamesidir. Kiracı, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak beyan etmişse, ev sahibi bu tarihe dayanarak icra takibi veya dava yoluyla tahliye isteyebilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Yargıtay Kriterleri:
-
Tarih Unsuru: Taahhütname, kira sözleşmesi ile aynı tarihte imzalanmamış olmalıdır. Sözleşme yapıldıktan sonra (makul bir süre geçince) verilmelidir.
-
Baskı Unsuru: Kiracının iradesinin sakatlanmamış olması gerekir.
-
Yargıtay Görüşü: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kira sözleşmesiyle aynı gün alınan taahhütnameleri, kiracının müzayaka (zor durum) halinde imzaladığı gerekçesiyle geçersiz sayabilmektedir.
2. İki Haklı İhtar Nedeniyle Tahliye (TBK m. 352/2)
Kiracı, kira bedelini zamanında ödemiyorsa tahliye süreci başlatılabilir. Ancak bunun için bir kira dönemi (genellikle 1 yıl) içerisinde kiracıya iki farklı aya ait kira bedelini ödemediği için iki haklı ihtar gönderilmesi gerekir.
-
İhtarların yazılı olması (Noter kanalıyla olması ispat kolaylığı sağlar) şarttır.
-
İhtarlarda ödenmeyen ayın açıkça belirtilmesi gerekir.
-
İki haklı ihtar çeken ev sahibi, kira döneminin bitiminden itibaren 1 ay içinde tahliye davası açabilir.
3. Ev Sahibinin veya Yakınlarının İhtiyacı Nedeniyle Tahliye (TBK m. 350)
Ev sahibi; kendisinin, eşinin, altsoyunun (çocuklar/torunlar), üstsoyunun (anne/baba) veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerin konut veya işyeri ihtiyacı için tahliye davası açabilir.
Yargıtay’ın “Samimi İhtiyaç” Kriteri: Yargıtay, ihtiyaç iddiasının “Gerçek, Samimi ve Zorunlu” olmasını arar.
Örnek Yargıtay Kararı Yaklaşımı: Ev sahibinin aynı bölgede boş başka bir dairesi varken, kiracının oturduğu daire için “ihtiyacım var” demesi samimi bulunmaz ve dava reddedilir. Ayrıca “oğlumu evlendireceğim” diyerek tahliye isteniyorsa, nişanlılık veya evlilik hazırlıklarının ispatı aranabilir.
4. Yeni Malikin İhtiyacı (Satış Sonrası Tahliye)
Evi satın alan yeni ev sahibi, eğer kendisi veya yakınları için eve ihtiyacı varsa kiracıyı çıkarabilir. Ancak süreç şöyledir:
-
Tapu devrinden itibaren 1 ay içinde kiracıya ihtarname çekilmelidir.
-
İhtarnamede “Evi satın aldım, ihtiyacım var, 6 ay sonra evi boşalt” denilmelidir.
-
6 ayın sonunda kiracı çıkmazsa tahliye davası açılabilir.
5. 10 Yıllık Uzama Süresinin Dolması (TBK m. 347)
Kamuoyunda en çok yanlış bilinen konulardan biri “10 yıllık kiracı” meselesidir. 1 yıllık kira sözleşmesi yapıldığında, kiracı çıkmadığı sürece sözleşme her yıl yenilenir.
-
Bu yenilenme süresi 10 yılı doldurduğunda (yani toplamda en az 11-12 yıl geçtiğinde), ev sahibi hiçbir sebep göstermeksizin kiracıyı tahliye edebilir.
-
Ancak her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunmak şarttır.
6. Esaslı Tadilat, Genişletme veya İmar (TBK m. 350/2)
Kiralanan mülkün yıkılıp yeniden yapılması veya esaslı bir onarım görmesi gerekiyorsa ve bu süreçte evin içinde oturulması imkânsızsa tahliye istenebilir.
-
Önemli Not: Tadilat bittiğinde, ev sahibi evi öncelikle eski kiracısına teklif etmek zorundadır. Aksi halde tazminat ödemek zorunda kalabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kirayı düzenli ödüyorum, ev sahibi beni çıkarabilir mi? Evet. Kirayı düzenli ödeseniz bile; 10 yıllık uzama süresi dolduysa, ev sahibinin kanıtlanmış bir ihtiyacı varsa veya esaslı tadilat yapılacaksa tahliye edilebilirsiniz.
Sözleşmem bitti, evden çıkmak zorunda mıyım? Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşme süresinin bitmesi, kiracının tahliyesi için tek başına yeterli bir sebep değildir. Sözleşme kendiliğinden yenilenir.
Tahliye davası ne kadar sürer? Mahkemelerin iş yüküne göre değişmekle birlikte, yerel mahkeme süreci ortalama 1-2 yıl sürebilmektedir. İstinaf ve Yargıtay süreçleri bu süreyi uzatabilir.
