Türkiye yapay zekada ortak akıl dönemine geçiyor. 10 milyar dolarlık kaynak ve yeni destekler devrede
Türkiye yapay zeka alanında ortak akıl yaklaşımıyla yeni döneme giriyor. TÜBİTAK çağrıları, HIT-30 desteği, Terminal İstanbul ve 10 milyar dolarlık kaynakla yapay zeka projeleri hızlanacak.
Türkiye, yapay zeka alanında küresel yarışta daha güçlü bir konuma ulaşmak için kapsamlı bir yol haritasını uygulamaya almaya hazırlanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Yapay Zeka Eylem Planı’nı açıklamasının ardından gözler, planın sahadaki uygulama sürecine çevrildi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK başta olmak üzere üniversiteler, araştırma merkezleri, kamu kurumları ve özel sektör temsilcileri yeni projeler için harekete geçti.
Türkiye’nin yapay zeka alanındaki atılımını hızlandırmayı hedefleyen yeni dönemde, kamu, akademi ve özel sektörün ortak hareket etmesi esas alınacak. Bu kapsamda devlet desteğiyle geliştirilen projelerin ürüne dönüşmesi, yapay zeka çözümlerinin stratejik alanlarda yaygınlaşması ve uluslararası işbirliklerinin artırılması planlanıyor.
Yapay zekada yeni projelerin önü açılıyor
Türkiye’nin yapay zeka yarışında ön sıralarda yer alabilmesi için “ortak akıl” yaklaşımı öne çıkacak. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü, üniversiteler, araştırma merkezleri, ilgili kurum ve kuruluşlar farklı çağrılarla bir araya getirilecek. Bu sayede hem teknolojik kapasitenin geliştirilmesi hem de ihtiyaç odaklı çözümlerin hızla hayata geçirilmesi hedefleniyor.
TÜBİTAK, bu kapsamda “Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı”nın 2026 yılı başvurularını almaya başladı. Çağrı ile ihtiyaç sahibi şirketlerin, teknoloji sağlayıcı firmalar, üniversiteler veya kamu araştırma merkezleri ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsünün yer aldığı konsorsiyumlarla desteklenmesi amaçlanıyor.
Bu modelle yapay zeka alanında sadece proje üretmek değil, bu projeleri gerçek sektör ihtiyaçlarına cevap verecek ürün ve hizmetlere dönüştürmek hedefleniyor. Akıllı üretim sistemleri, gıda, tarım ve hayvancılık, finans teknolojileri, e-ticaret, iklim değişikliğiyle mücadele ve eğitim gibi alanlar öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.
Çağrı kapsamında başvurulan projelerin bütçesi, genel gider, proje teşvik ikramiyesi ve kurum hissesi hariç en fazla 10 milyon lira olacak. Proje başvuruları TEYDEB Proje Değerlendirme İzleme Sistemi üzerinden 18 Eylül 2026’ya kadar alınacak.
Kamunun yapay zeka ihtiyacına özel çağrı
Türkiye’nin yapay zeka hamlesinde kamu kurumlarının ihtiyaçları da özel olarak ele alınacak. Kamu Yapay Zeka Ekosistemi Çağrısı kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duyduğu yapay zeka çözümlerinin geliştirilmesi sağlanacak.
Bu çağrıda finans, e-ticaret, akıllı eğitim teknolojileri, akıllı üretim sistemleri, iklim değişikliği, akıllı tarım, gıda ve hayvancılık alanları öne çıkıyor. Kamu kurumlarının hizmet süreçlerini daha verimli hale getirecek, karar alma mekanizmalarını güçlendirecek ve dijital dönüşümü hızlandıracak projelerin desteklenmesi planlanıyor.
Çağrı kapsamında AR-GE süresi en fazla 48 ay olan projelere, konusuna ve kapsamına göre değişen tutarlarda destek verilecek. Kurum ve kuruluşların başvuru süreci devam ediyor.
Uluslararası işbirlikleri yapay zeka destekli robotik projelerini büyütecek
Türkiye, yapay zeka alanındaki çalışmalarını yalnızca ulusal ölçekte değil, uluslararası işbirlikleriyle de genişletiyor. Son olarak yapay zeka destekli robotik projeleri için Almanya ve Fransa’nın da aralarında bulunduğu 10 Avrupa ülkesi ve Japonya ile işbirliği süreci başlatıldı.
Bu işbirliği, “CONCERT Japan” platformunun açtığı çağrı üzerinden yürütülecek. Avrupa ve Japonya’daki araştırmacılar, gerçek dünyadaki dinamik, yapılandırılmamış ve insan merkezli ortamlarda çalışabilen yapay zeka destekli sistemlerin geliştirilmesi için ortak çalışma yürütecek.
Program kapsamında uyarlanabilir, otonom sistemler ve akıllı robotik alanlarında yeni projelerin geliştirilmesi hedefleniyor. Başvuruların temmuz ayında alınması planlanıyor.
HIT-30 Programı ile yapay zekaya 1,6 milyar dolarlık destek
Yapay zeka projelerine yönelik en dikkat çekici destek başlıklarından biri de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde başlatılan HIT-30 Programı olacak. Program kapsamında yapay zekadan veri merkezlerine, çipten batarya teknolojisine kadar birçok stratejik alandaki projeler desteklenecek.
Kamu, sanayi, sağlık, finans, savunma ve akademi gibi kritik sektörlerde dijital dönüşümü hızlandırmayı amaçlayan program kapsamında yapay zeka çalışmalarına 1,6 milyar dolar destek sağlanacak.
Bunun yanında yatırımcılara yüzde 60’a varan vergi teşviki, yatırımın yüzde 40’ına kadar hibe desteği ve yatırımın yüzde 70’ini bulan avantajlı finansman imkanı sunulacak. Programda istihdam desteği ile yatırımın yüzde 20’sine kadar pazar geliştirme destekleri de yer alacak.
Terminal İstanbul yapay zekanın vitrini olacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 13 Haziran’da açıkladığı eylem planında İstanbul’un yapay zeka alanında Türkiye’nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandırılacağını belirtmişti. Bu kapsamda “Terminal İstanbul”, yapay zekanın öne çıkan merkezlerinden biri olacak.
Terminal İstanbul’da yapay zeka alanındaki girişimciler ile küresel yatırımcıların bir araya getirilmesi hedefleniyor. Bu merkez, Türkiye’nin yapay zeka girişimciliği, yatırım çekme kapasitesi ve uluslararası görünürlüğü açısından önemli bir rol üstlenecek.
Erdoğan, Türkiye’nin OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve diğer platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol üstlenmeyi hedeflediğini de vurgulamıştı.
10 milyar dolarlık kaynak harekete geçirilecek
Türkiye’nin yapay zeka kapasitesini güvence altına almak ve güçlendirmek için veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi planlanıyor.
Ayrıca yenilikçi yapay zeka çözümlerinin kontrollü bir ortamda test edilmesi için en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kurulacak. Plan, kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin ortak katkısıyla uygulanacak.
Ulusal Yapay Zeka Kurulu, bu sürecin yönetişim zeminini oluşturacak. Çalışmaların finansmanı için Ulusal Yapay Zeka Büyüme Fonu da kurulacak. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ise ilgili tüm kurumlarla yakın işbirliği içinde eylemlerin uygulanmasını düzenli olarak takip edecek.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçirilecek kaynakların oluşturacağı katma değerin 1 trilyon lirayı aşması bekleniyor. Böylece Türkiye’nin yapay zeka alanında hem üretim hem yatırım hem de uluslararası standartların belirlenmesi süreçlerinde daha etkin bir aktör haline gelmesi hedefleniyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı neyi amaçlıyor
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, kamu, özel sektör, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin ortak katkısıyla yapay zeka alanında yeni projeler geliştirilmesini, mevcut projelerin ürüne dönüştürülmesini ve Türkiye’nin bu alandaki rekabet gücünün artırılmasını amaçlıyor.
Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı başvuruları ne zamana kadar sürecek
TÜBİTAK tarafından başlatılan Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı için proje başvuruları TEYDEB Proje Değerlendirme İzleme Sistemi üzerinden 18 Eylül 2026’ya kadar alınacak.
Yapay zeka projelerine ne kadar destek sağlanacak
HIT-30 Programı kapsamında yapay zeka çalışmalarına 1,6 milyar dolar destek sağlanacak. Ayrıca veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapıları için en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi planlanıyor.