Taliban’dan yeni ceza kanunu: Kölelik yasal oldu, kız çocuklarına eğitim yasağı geldi

Afganistan’da Taliban yönetimi yeni ceza kanununu yürürlüğe koydu. Köleliğin yasal zemine alındığı düzenleme, kız çocuklarının eğitimini yasaklarken muhaliflere ölüm cezası ve toplumsal sınıfa göre farklı yaptırımlar öngörüyor.

Afganistan’da iktidarı elinde bulunduran Taliban, ülkede uygulanacak yeni ceza kanununu duyurdu. Açıklanan düzenlemeler, ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve sosyal statüye göre farklılaştırıldığını ortaya koyarken, insan hakları açısından ciddi tartışmaları da beraberinde getirdi.

Kölelik ceza hukukuna girdi

Yeni kanunun en çok tepki çeken başlığı kölelik oldu. Metinde “efendi” ve “köle” ifadeleri açık biçimde yer alırken, kölelerin cezalandırılma yetkisinin doğrudan efendilerine bırakıldığı belirtiliyor. Bu düzenleme, modern hukuk sistemlerinde yasak olan köleliği fiilen yasal hale getiriyor.

Toplum dört sınıfa ayrıldı, cezalar statüye bağlandı

Taliban yönetimi, toplumu dört ayrı sınıfa ayırdı: din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Kanuna göre suçun karşılığı, failin ait olduğu sınıfa göre değişiyor.

• Din alimleri için yalnızca uyarı,

• Seçkinler için mahkemeye çağrı ve uyarı,

• Orta sınıf için hapis cezası,

• Alt sınıf için ise hapisle birlikte bedensel cezalar öngörülüyor.

Muhaliflere ölüm cezası verildi

Yeni ceza kanunu, Taliban mahkemelerine muhalifleri ve eleştirmenleri ölüm cezasına çarptırma yetkisi veriyor. “İsyancı” olarak tanımlanan kişilerin kamuya zarar verdiği savunulurken, bu kişileri ihbar etmeyen vatandaşlara da hapis cezası getiriliyor. Böylece tüm toplum, muhalifleri bildirmeye zorlanıyor.

Vatandaşa cezalandırma yetkisi verildi

Düzenlemeler kapsamında vatandaşlara da müdahale hakkı tanındı. Buna göre, “günah” işlendiğine şahit olan kişiler, durumu yetkililere bildirmeden şahsen cezalandırma yoluna gidebilecek.

Kız çocuklarına eğitim yasak

Taliban’ın yeni yasalarıyla ülkede kız çocuklarının eğitimi tamamen yasaklandı. Bu karar, daha önce fiilen uygulanan eğitim kısıtlamalarının artık yasal bir zemine oturtulduğunu gösteriyor.

Dans, birlikte bulunma ve mezhep değiştirmek yasak

Kanun; dans etmeyi ve dans edenleri izlemeyi suç sayıyor. “Ahlaksızlık yerleri”nin yıkılması hükme bağlanırken, bu tanımın muğlak bırakılması keyfi cezalara zemin hazırlıyor.
Akraba olmayan kadın ve erkeğin bir arada bulunması da suç kapsamına alınıyor. Şiddet ise kemik kırığına ya da derinin yırtılmasına yol açmadığı sürece cezalandırılmıyor. Çocuk istismarı ve çocuğa yönelik şiddetin açık biçimde cezalandırılmaması ise ayrı bir endişe kaynağı olarak öne çıkıyor.

Taliban, Hanefi mezhebini esas alan düzenlemeye göre mezhebini terk edenleri “kafir” olarak tanımlıyor. Mezhep değiştirenlerin hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağı belirtiliyor.

Uluslararası tepkilere rağmen uygulama sürüyor

Bu ceza kanununun uluslararası insan hakları standartlarını, temel özgürlükleri ve adil yargılanma ilkelerini ihlal ettiği vurgulanıyor. Ancak Afganistan’da 2021’de ABD’nin çekilmesinin ardından yönetimi devralan Taliban, bu tür düzenlemeleri hayata geçirmeye devam ediyor.