“Damsız” Müşteri Almayan İşletmeye 256 Bin Lira Ceza

İstanbul’da düzenlenen bir müzik etkinliğine bilet alan iki erkek müşterinin “damsız giriş olmaz” gerekçesiyle mekana alınmaması üzerine yapılan başvuruyu inceleyen Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), işletmenin cinsiyet temelinde ayrımcılık yaptığına hükmetti. Kurum, işletmeye 256 bin 357 lira idari para cezası verdi.

İstanbul’da bir eğlence mekanında yaşanan “damsız giriş” uygulaması, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK) verdiği kararla cezayla sonuçlandı. Kurum, erkek müşterilerin yalnızca yanlarında kadın bulunmadığı gerekçesiyle içeri alınmamasını cinsiyet temelinde ayrımcılık olarak değerlendirerek işletmeye üst sınırdan para cezası uygulanmasına karar verdi.

Olay, geçtiğimiz yıl şubat ayında İstanbul’da düzenlenen bir müzik etkinliği sırasında meydana geldi. Etkinliğe katılmak isteyen iki erkek müşteri, biletlerini önceden satın alarak mekana gitti. Ancak mekanın girişinde bulunan güvenlik görevlileri, “damsız giriş yapılamayacağı” gerekçesiyle iki müşteriyi içeri almadı.

Duruma itiraz eden kişiler, satın aldıkları biletlerde veya etkinlik kurallarında böyle bir kısıtlama bulunmadığını belirterek uygulamanın cinsiyet ayrımcılığı oluşturduğunu savundu. Bunun üzerine söz konusu kişiler, yaşanan olayla ilgili olarak Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na başvuruda bulundu.

Başvuru dilekçesinde, işletmenin elektronik posta yoluyla yapılan şikayete verdiği yanıta da yer verildi. İddiaya göre işletme, erkek müşterilerin alkol aldıktan sonra diğer katılımcıları rahatsız edebileceği varsayımıyla damsız girişe izin verilmediğini bildirdi.

İşletme tarafından kuruma sunulan savunmada ise kadın-erkek eşitliğine aykırı herhangi bir ayrımcı uygulamanın söz konusu olmadığı ileri sürüldü. Açıklamada, kadın misafirlerin kendilerini daha güvende hissetmeleri için hassasiyet gösterildiği ifade edilirken, geçmişte alkol tüketimi nedeniyle yaşanan bazı taşkınlıkların sulh yoluyla çözüldüğü ve bu olayların herhangi bir resmi şikayete konu olmadığı belirtildi.

Ayrıca işletme, etkinlik kuralları arasında organizasyon şirketinin uygun görmediği kişileri bilet ücretini iade etmek şartıyla içeri almama hakkına sahip olduğuna dair hüküm bulunduğunu da savundu.

Başvuruyu değerlendiren Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, inceleme sonucunda söz konusu uygulamanın cinsiyet temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verdi. Kurum, işletmeye 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına hükmetti.

Kararın gerekçesinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 10’uncu maddesine dikkat çekildi. Bu maddede herkesin kanun önünde eşit olduğu ve devlet organları ile idare makamlarının tüm işlemlerinde eşitlik ilkesine uygun hareket etmekle yükümlü olduğu hatırlatıldı.

TİHEK ayrıca 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’na da atıfta bulunarak, kanunda yer alan ayrımcılık temellerinden birinin cinsiyet olduğunu vurguladı. Kararda, bir kişinin hukuken tanınmış haklardan cinsiyeti nedeniyle eşit şekilde yararlanmasının engellenmesinin doğrudan ayrımcılık oluşturduğu ifade edildi.

Kurul kararında dikkat çeken bir başka değerlendirme ise toplumsal önyargılara ilişkin oldu. Erkeklerin kadınları rahatsız edeceği yönündeki varsayımın toplumsal önyargılardan kaynaklandığı belirtilerek bu tür düşüncelerin eşitsizliği derinleştirdiği kaydedildi.

Kararda ayrıca, işletmenin güvenliği sağlama amacı meşru kabul edilse bile olası sorunların önüne geçmek için güvenlik tedbirlerinin artırılması gibi alternatif yöntemlerin değerlendirilmediği, bu nedenle uygulamanın ölçülü olmadığı ifade edildi.

Tüm bilgi ve belgeleri inceleyen kurul, işletmenin erkek müşterilere yönelik uygulamasının cinsiyet temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiği sonucuna ulaştı.